Actuele analyses en zombillion verklaren de onvoorspelbare marktbewegingen vandaag

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in financiële kringen, vaak als een poging om de onvoorspelbare en soms irrationele bewegingen op de markt te verklaren. Het verwijst naar een toestand waarin activa, ideeën of zelfs hele sectoren van de economie, leven na hun ‘economische dood’, voortgestuwd door speculatieve bubbels, kunstmatige ondersteuning of simpelweg uit angst om te missen. Deze fenomenen zijn niet nieuw, maar de snelheid en schaal waarmee ze zich nu kunnen verspreiden, mede dankzij sociale media en geautomatiseerde handel, zorgen voor een verhoogde volatiliteit en complexiteit.

Het is belangrijk om te begrijpen dat ‘zombillion’ niet noodzakelijk verwijst naar een fundamentele verandering in de economische realiteit, maar eerder naar een perceptuele afwijking. Activa kunnen overgewaardeerd raken, bedrijven kunnen kunstmatig in leven worden gehouden door goedkope leningen, en marktconsensus kan ver verwijderd raken van de onderliggende economische factoren. Dit kan leiden tot onverwachte correcties en crises, met aanzienlijke gevolgen voor investeerders en de economie als geheel. Het is een tijdperk waarin het onderscheid tussen waarde en speculatie steeds vager lijkt te worden.

De Opkomst van 'Zombillion'-Bedrijven

De afgelopen decennia hebben we een gestage toename gezien van bedrijven die, op basis van hun fundamentele prestaties, eigenlijk failliet zouden moeten zijn, maar die door verschillende mechanismen in leven worden gehouden. Dit zijn de ‘zombiebedrijven’, een term die al een tijdje in gebruik is. De lage rentetarieven, en recentelijk overheidssteunpakketten als reactie op economische schokken, hebben deze trend versterkt. Bedrijven die nauwelijks winst maken, of zelfs verlies lijden, kunnen toch blijven opereren doordat ze gemakkelijk aan goedkoop krediet kunnen komen. Dit creëert een perverse incentive: in plaats van innovatie en efficiëntie, worden middelen besteed aan het overleven, waardoor de productiviteit en groei van de economie als geheel worden belemmerd. Dit fenomeen is vooral zichtbaar in sectoren die al onder druk staan, zoals de detailhandel, de energiesector en de vastgoedmarkt.

De Rol van Schulden en Rentetarieven

De lage rentetarieven, die een kenmerk zijn geweest van het monetair beleid in veel ontwikkelde landen, hebben een belangrijke rol gespeeld in het in leven houden van zombiebedrijven. Wanneer de kosten van lenen laag zijn, is het voor bedrijven gemakkelijker om schulden af te lossen, zelfs als hun winstmarges klein zijn. Dit maakt het mogelijk om verliezen te dekken en operationeel te blijven, in plaats van gedwongen te worden tot herstructurering of faillissement. Echter, dit creëert ook een risico: wanneer de rentetarieven stijgen, komen deze bedrijven in de problemen en kunnen ze alsnog ten onder gaan. Dit kan leiden tot een domino-effect, waarbij de problemen van zombiebedrijven zich verspreiden naar andere delen van de economie. De huidige stijging van de rentetarieven, na jaren van lage tarieven, zal ongetwijfeld een test zijn voor de veerkracht van deze bedrijven.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (percentage van alle bedrijven)
2007	3%
2015	12%
2023 (geschat)	20%

De tabel illustreert de aanzienlijke toename van het percentage zombiebedrijven in de afgelopen jaren. Deze trend roept vragen op over de duurzaamheid van de economische groei en de potentiële risico's voor de financiële stabiliteit.

De Invloed van Speculatieve Bubbels

Naast zombiebedrijven, spelen speculatieve bubbels een belangrijke rol in het ontstaan van een ‘zombillion’-achtige situatie. Wanneer de prijzen van activa sterk stijgen, los van hun fundamentele waarde, ontstaat er een bubbel. Investeerders worden aangetrokken door de potentie voor snelle winsten, waardoor de prijzen nog verder stijgen. Dit kan leiden tot een zelfversterkend proces, waarbij de markt losraakt van de werkelijke economische realiteit. De dotcom-bubbel aan het einde van de jaren negentig en de vastgoedbubbel van 2008 zijn duidelijke voorbeelden van dit fenomeen. De recente toename van de populariteit van cryptovaluta en meme-aandelen, zoals GameStop, wijzen op het ontstaan van nieuwe speculatieve bubbels.

De Rol van Sociale Media en Retail Investeerders

Sociale media hebben een belangrijke rol gespeeld in het versterken van speculatieve bubbels. Platforms zoals Reddit en Twitter maken het mogelijk voor investeerders om snel informatie uit te wisselen en elkaar te beïnvloeden. Dit kan leiden tot een ‘fear of missing out’ (FOMO)-mentaliteit, waarbij investeerders zich gedwongen voelen om mee te doen, zelfs als ze de onderliggende waarde van het actief niet begrijpen. De opkomst van retail investeerders, die via online brokers gemakkelijk toegang hebben tot de aandelenmarkt, heeft dit effect verder versterkt. In het verleden waren speculatieve bubbels meestal beperkt tot professionele investeerders, maar nu kan een veel breder publiek deelnemen, wat de volatiliteit en het potentieel voor schade vergroot.

• Sociale media verspreiden desinformatie snel.
• Retail investeerders zijn vaak minder ervaren en nemen meer risico’s.
• FOMO drijft prijzen op, los van fundamentele waarde.
• Online brokers maken investeren toegankelijker, maar ook riskanter.

Deze factoren samen creëren een omgeving waarin de kans op speculatieve bubbels toeneemt en het risico op een ‘zombillion’-achtige situatie groter wordt.

De Impact van Kunstmatige Ondersteuning

Overheden en centrale banken grijpen vaak in om de economie te stabiliseren en crises te voorkomen. Dit kan in de vorm van monetaire verruiming, fiscale stimulusmaatregelen of directe bail-outs van bedrijven. Hoewel deze maatregelen op korte termijn nuttig kunnen zijn, kunnen ze ook leiden tot onbedoelde gevolgen. Wanneer bedrijven worden gered die eigenlijk failliet zouden moeten gaan, worden de onderliggende problemen niet aangepakt en kan het probleem zich alleen maar verergeren. Dit creëert een ‘moral hazard’, waarbij bedrijven meer risico’s nemen omdat ze weten dat ze in geval van problemen gered zullen worden. De financiële crisis van 2008 en de recente coronapandemie hebben beide geleid tot grootschalige overheidsinterventies, die mogelijk hebben bijgedragen aan het creëren van een ‘zombillion’-achtige omgeving.

De Lange Termijn Gevolgen van Interventie

Hoewel overheidsinterventie in crisissituaties vaak noodzakelijk is, is het belangrijk om de lange termijn gevolgen in overweging te nemen. Het in leven houden van bedrijven die niet levensvatbaar zijn, kan leiden tot een allocatie van kapitaal die niet efficiënt is. Dit betekent dat middelen worden besteed aan bedrijven die geen waarde creëren, in plaats van aan bedrijven die wel groeipotentieel hebben. Dit kan de productiviteit en groei van de economie als geheel belemmeren. Bovendien kan het creëren van een ‘moral hazard’ leiden tot een toename van risicovol gedrag en toekomstige crises. Een zorgvuldig afgewogen en gerichte aanpak van overheidsinterventie is daarom essentieel.

1. Identificeer levensvatbare bedrijven voor ondersteuning.
2. Stel duidelijke voorwaarden aan overheidssteun.
3. Bevorder innovatie en concurrentie.
4. Vermijd het creëren van een 'moral hazard'.

Het implementeren van deze stappen kan helpen om de negatieve effecten van overheidsinterventie te minimaliseren en een gezondere economische omgeving te bevorderen.

De Psychologie Achter ‘Zombillion’

Een belangrijk aspect van het ‘zombillion’-fenomeen is de psychologie van beleggers en marktdeelnemers. Mensen zijn van nature geneigd om verliezen te vermijden en winsten te nastreven. Dit kan leiden tot irrationele beslissingen, zoals het vasthouden aan verliezende investeringen in de hoop op een herstel, of het aangaan van overdreven risico’s om snelle winsten te maken. De ‘confirmation bias’, waarbij mensen de neiging hebben om informatie te zoeken die hun bestaande overtuigingen bevestigt, speelt ook een rol. Beleggers die al in een bepaald actief geïnvesteerd hebben, zullen bijvoorbeeld eerder positieve nieuwsberichten over dat actief geloven en negeren, dan negatieve berichten. Deze psychologische factoren kunnen bijdragen aan de vorming en het voortbestaan van speculatieve bubbels en ‘zombie’-achtige situaties.

De Toekomst van de Markt en het Voorkomen van een Nieuwe Crisis

De recente turbulente marktomstandigheden, gekenmerkt door hoge inflatie, stijgende rentetarieven en geopolitieke spanningen, creëren een omgeving waarin het risico op een nieuwe crisis toeneemt. Het is essentieel voor investeerders en beleidsmakers om waakzaam te zijn en de risico’s te beheren. Diversificatie van de beleggingsportefeuille, het vermijden van overmatige schulden en het zorgvuldig analyseren van de fundamentele waarde van activa zijn belangrijke stappen om risico’s te verminderen. Bovendien is het belangrijk om kritisch te zijn over de informatie die we consumeren en ons niet te laten leiden door FOMO of andere psychologische biases. Een meer rationele en gedisciplineerde benadering van beleggen kan helpen om de negatieve gevolgen van een ‘zombillion’-achtige situatie te beperken.

De volgende fase van de globale economie zal waarschijnlijk gekenmerkt worden door een herbeoordeling van risico en waarde, waarbij de focus verschuift van speculatie naar duurzaamheid. Bedrijven die daadwerkelijk waarde creëren en een solide fundamentele basis hebben, zullen waarschijnlijk beter presteren dan bedrijven die afhankelijk zijn van kunstmatige ondersteuning of speculatieve bubbels. Het is een tijd van uitdagingen, maar ook van kansen voor investeerders die bereid zijn om verstandige beslissingen te nemen en zich te richten op de lange termijn.